Kobylany

Cerkiew pw. Opieki Matki Bożej

W ramach projektu wykonano:

  • remont dachu
  • remont elewacji
  • remont ścian wewnętrznych i posadzek
  • remont stolarki
  • izolacja ścian fundamentowych
panorama 3d

Wideo

Przed i po

Zdjęcia przedstawiają stan zabytku przed i po renowacji. Suwak pozwala samodzielnie zobaczyć efekty prac

Widok zewnętrzny cerkwi Opieki Matki Bożej w Kobylanach przed i po renowacji
Wejście do cerkwi Opieki Matki Bożej w Kobylanach obrazujące efekty wykonanych prac

Galeria zdjęć

Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany Kobylany

O parafii

Pierwsza tutejsza cerkiew prawosławna powstała przed 1539r. Dopiero w 1620r. prawosławni mieszkańcy Kobylan przyjmują unię, będą do tego zmuszani siłą. Zaś w 1875r., na skutek powrotu unitów na łono Kościoła Prawosławnego, cerkiew Opieki Matki Bożej w Kobylanach, ponownie staje się świątynią prawosławną; w 1875r. powstaje także, sąsiadujący bezpośrednio ze świątynią, cmentarz. Dziesięć lat później, w 1886r., cerkiew zostaje odnowiona przez miejscowych parafian, ale już trzy lata później, w 1890r. w miejsce drewnianej, wzniesiona jest nowa, murowana, służąca do dziś cerkiew.

W 1915r., na skutek bieżeństwa, cerkiew Opieki Matki Bożej w Kobylanach zostaje opuszczona, zaś w czasie wojny polsko-bolszewickiej lat 1919-1920 oddział wojsk radzieckich urządza w niej stajnię. Mimo to w 1919r. cerkiew jest zarejestrowana jako siedziba parafii, jedna z trzech czynnych świątyń prawosławnych w powiecie bialskim. W 1921r. Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczpospolitej potwierdza prawo funkcjonowania cerkwi w Kobylanach, jak również jej filii w Horbowie. Regularne nabożeństwa w świątyni odbywają się od 1924r.

W II poł. lat 20. minionego stulecia kobylańska cerkiew staje się przedmiotem sporu pomiędzy społecznością prawosławną a szalejącą na Południowym Podlasiu ideą wprowadzenia tzw. Neounii. Jednak mimo silnego zaangażowania się w te działania Kościoła rzymskokatolickiego, jak też polskich władz sanacyjnych, cerkiew w Kobylanach pozostaje przy Prawosławiu. W obronie przed neounią, prawosławny Metropolita warszawski i całej Polski Dionizy osobiście odwiedza Kobylany w czerwcu 1927r., a towarzyszący mu kaznodzieja wygłasza płomienną homilię, surowo krytykując politykę wyznaniową państwa, postawę hierarchii katolickiej wobec prawosławia i samą neounię. Mimo to, proboszcz parafii w Kobylanach przechodzi do Kościoła neounickiego. Ministerstwo jednak odmawia zarejestrowania nowego administratora placówki prawosławnej; cerkiew formalnie nadal pozostaje we władaniu Kościoła prawosławnego. W tej sytuacji metropolita Dionizy kieruje do Kobylan mnicha Nifonta (Niedźwiedzia) z monasteru w Jabłecznej, a gdy i jego lokalne władze nie uznają, hieromnicha Pankracego z Ławry Poczajowskiej (Ukraina). Ostatecznie, jeszcze w 1927r. parafii w Kobylanach nie udaje się „zdobyć” etatowego duchownego.

Cerkiew Opieki Matki Bożej w Kobylanach w czasie akcji rewindykacji cerkwi prawosławnych w Polsce w latach 1919-1939 daje „schronienie” innym dramatycznie doświadczonym obiektom tego okresu. W 1938r., po zburzeniu ponad stu świątyń prawosławnych na ziemi chełmskiej, do cerkwi w Kobylanach przewożona jest część wyposażenia z rozebranych obiektów sakralnych (na przykład w Kijowcu czy Kostomłotach), tj. zabytkowe XIX-wieczne wyposażenie, w tym dwurzędowy ikonostas czy wykonane dla cerkwi w Kobylanach ikony. W sąsiedztwie świątyni znajdują się też dwa drewniane krzyże oraz krzyż metalowy strącony z wieży budynku w czasie działań bitewnych I wojny światowej.

Cerkiew w Kobylanach pozostaje nieprzerwanie czynna w czasie II wojny światowej oraz w latach powojennych. Obiekt był remontowany w latach 80. XX w. (wtedy dokonano także renowacji ikonostasu), a następnie na początku XXI w. – 2014r., kiedy diecezja lubelsko-chełmska uzyskała dotację na kolejny remont.

Cerkiew Opieki Matki Bożej w Kobylanach reprezentuje styl neoruski: jest trójdzielna, z nawą główną wzniesioną na planie kwadratu i nakrytą czteropołaciowym dachem, zwieńczonym pojedynczą cebulastą kopułą. Przedsionek, zbudowany na planie prostokąta, wieńczy dzwonnica z hełmem w formie namiotowego dachu, wykończonego kopułką o tym samym kształcie. Przestrzeń ołtarza zamknięta jest poligonalnie.

Cerkiew w Kobylanach należy do grupy 11 świątyń, które w latach 80. i 90. XIX w. dla parafii Diecezji chełmskiej zaprojektował Wiktor Syczugow. Najbliższa, pod względem formy, cerkwi w Kobylanach była świątynia na Tarnawce k. Tomaszowa Lubelskiego (obecnie kościół katolicki pw. Nawiedzenia NMP). Przy czym obie cerkwie, na tle pozostałych projektów rosyjskiego architekta, wyróżnia wyraźnie zarysowany monumentalizm: większe rozmiary dzwonnicy, przedsionka oraz niemal kwadratowa nawa. Dla podkreślenia monumentalizmu świątyni, architekt wprowadził plastyczne boniowanie pola cokołu oraz ozdobne gzymsy.




Beneficjent:

Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska

eea grants Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Wsparcie udzielone przez

Wsparcie udzielone z funduszy EOG, pochodzących
z Islandii, Liechtensteinu i Norwegii oraz środków krajowych

Supported by a grant from Iceland, Liechtenstein and Norway
through the EEA Grants and co-financed by the Polish funds